Amerikalı matematik profesörü Jeffrey Lang, gençlik yıllarında dine karşı mesafeli bir tutum sergileyen, hatta kendisini ateist olarak tanımlayan bir akademisyendi. Matematik alanındaki analitik düşünme alışkanlığı, onun hayatında her konuyu sorgulamasına yol açmıştı. Dinî metinlere karşı başlangıçta eleştirel yaklaşan Lang, bir gün öğrencilerinden aldığı bir Kur’an tercümesini okumaya karar verdi. Bu karar, onun hayatında köklü bir dönüşümün başlangıcı oldu.
Bu süreci en ayrıntılı şekilde Struggling to Surrender adlı eserinde anlatır. Orada Kur’an’ı ilk okuduğunda yaşadığı zihinsel sarsıntıyı şu ifadelerle dile getirir: “Kur’an’ı okumaya başladığımda, onun benim içimde sakladığım sorulara cevap verdiğini hissettim. Sanki bu kitap benim düşüncelerimi biliyor ve bana doğrudan hitap ediyordu.” (Jeffrey Lang, Struggling to Surrender, Amana Publications, 1994)
Bu söz, onun Kur’an ile kurduğu kişisel bağın ne kadar derin olduğunu gösterir. Lang’a göre Kur’an’ın en dikkat çekici yönlerinden biri, insanın iç dünyasına doğrudan hitap eden psikolojik bir derinliğe sahip olmasıdır.
Jeffrey Lang, Kur’an’ın kendisini etkileyen en önemli yönlerinden birinin insan psikolojisini doğru analiz eden bir dil kullanması olduğunu belirtir. Ona göre Kur’an, insanın şüphelerini, korkularını ve umutlarını son derece gerçekçi bir şekilde ele alır. Bu durumu şu sözlerle ifade eder: “Kur’an’da, Tanrı’ya inanmayan insanların düşünce biçimleri ve itirazları öylesine doğru tasvir edilmiştir ki, bunları okurken kendi zihnimi okuyormuş gibi hissettim.” (Jeffrey Lang, Even Angels Ask, Amana Publications, 1997)
Lang, İslam’ı kabul etmesinde en önemli etkenlerden birinin İslam’ın mantıksal bütünlüğü olduğunu vurgular. Ona göre İslam’ın temel inanç esasları, karmaşık tartışmalardan uzak, açık ve anlaşılır bir yapıya sahiptir.
Bu görüşünü şu şekilde dile getirir: “İslam’ın Tanrı anlayışı son derece nettir: Allah birdir, hiçbir şeye benzemez ve insan yaptıklarından sorumludur. Bu sadelik ve tutarlılık, benim için güçlü bir entelektüel çekim oluşturdu.” (Jeffrey Lang, Even Angels Ask, 1997)
Lang’a göre bu sadelik, İslam’ın evrensel bir din olmasının en önemli sebeplerinden biridir. Çünkü insan aklı, karmaşık ve çelişkili sistemlerden ziyade açık ve tutarlı bir inanç yapısını daha kolay kabul eder.
Bir matematikçi olarak yetişmiş olan Jeffrey Lang, Kur’an’ın taklit inancını teşvik etmediğini, aksine insanı sürekli düşünmeye çağırdığını belirtir. (Bu bizim dinimizde önemli bir yer tutan taklidi iman tahkiki iman meselesidir) Bu yaklaşım, onun İslam’a yönelmesinde belirleyici bir rol oynamıştır.
Bu düşüncesini şu sözlerle açıklar: “Kur’an, insanı sorgulamaya ve düşünmeye davet eder. İnanç, aklın terk edilmesi değil, aklın en yüksek seviyede kullanılmasıdır.” (Jeffrey Lang, Struggling to Surrender, 1994.)
Lang’a göre bu yaklaşım, İslam’ın diğer dinlerden ayrılan en önemli özelliklerinden biridir. Çünkü İslam, akıl ile vahyi karşı karşıya getirmez, aksine birbirini tamamlayan iki bilgi kaynağı olarak görür.
Bu durum aynı zamanda Ehli Sünnet inancında da var olan ve El-Râgıb el-İsfahânî’nin de işaret ettiği şu hakikattir. İnsana yol gösteren iki büyük elçi vardır:
Zahirî Elçi (Dış Elçi): Peygamberler ve ilahi kitaplardır. İnsana doğru yolu dışarıdan bir rehberlik ve vahiyle bildirirler.
Batınî Elçi (İç Elçi): Akıldır. İnsanın kendi içindeki muhakeme yeteneği ve hakikati ayırt etme gücüdür
Lang, Kur’an’ın yalnızca bireysel inanç konularını değil, aynı zamanda toplumsal adalet ve insan hakları gibi konuları da ele aldığını vurgular. Ona göre Kur’an’ın mesajı, belirli bir toplum veya döneme değil, tüm insanlığa hitap eden evrensel bir çağrıdır. Bu konudaki düşüncesini şöyle ifade eder:
“Kur’an’ın adalet ve merhamet vurgusu, onun sadece bir ibadet kitabı olmadığını, aynı zamanda insanlığın ahlaki gelişimi için bir rehber olduğunu göstermektedir.” (Jeffrey Lang, Even Angels Ask, 1997)
Bu nedenle Lang, İslam’ı sadece bir inanç sistemi değil, aynı zamanda ahlaki ve sosyal bir rehber olarak görmüştür.
Jeffrey Lang’ın hayat hikâyesi, modern bilim ve akademi dünyasında yetişmiş bir insanın inanç yolculuğunun dikkat çekici bir örneğidir. O, İslam’a yönelmesini duygusal bir etkiyle değil; sorgulama, araştırma ve mantıksal değerlendirme sürecinin sonucu olarak açıklamaktadır.
Bu süreci özetleyen şu söz, onun bakış açısını en açık şekilde ortaya koyar:
“İslam’a geçişim bir anda olmadı; bu, yıllar süren sorgulama ve düşünmenin sonunda ulaştığım bilinçli bir karardı.” (Jeffrey Lang, Struggling to Surrender, 1994)
