And olsun ki peygamberlerimizi belgelerle gönderdik; insanların doğru (adaletli) hareket etmeleri için peygamberlere kitap ve ölçü indirdik; pek sert olan ve insanlara birçok faydası bulunan demiri de indirdik… (Hadid 25)
Bu ayette geçen “demiri indirdik” (enzelnâ’l-hadîd) ifadesi, İslam âlimleri tarafından hem hakiki hem de hikmetli bir ifade olarak ele alınmıştır.
Burada önemli olan iki husus var. Birincisi enzelna kelimesinin hizmetine sunmak anlamı ikincisi ise indirmek anlamı.
Birincisi: Başta Fahreddin er-Razi ve Elmalılı Hamdi Yazır gibi müfessirler şu açıklamaları yapmıştır:
“İndirmek” kelimesi Arapçada sadece gökten fiziksel indirmeyi değil,
yaratıp insanın hizmetine sunmayı da ifade eder.
Yani demir, Allah tarafından yaratılmış ve insanlara büyük bir nimet olarak verilmiştir. Demirin savaşta, sanayide, tarımda ve medeniyetin kurulmasında temel rol oynadığı vurgulanır. Günümüzde de teknolojinin temeli ve çok önemli bir kısmı demir üzerine kuruludur.
Özellikle Elmalılı Hamdi Yazır, bu ayetin demirin insanlık için stratejik önemine işaret ettiğini belirtir.
Bunlarla beraber günümüzde yapılan araştırmalar neticesinde dünya çekirdeğinin önemli bir kısmının demir olduğu tespit edilmiştir. Bu durum da dünyanın manyetik alanını oluşturmuş ve dünyayı dışardan gelen zararlardan korumuştur. Eğer dünya çekirdeğinde demir olmasa dünyanın manyetik alanı oluşamaz atmosfer uzaya kaçabilir ve yaşam olmazdı.
İnsan sağlığı noktasında da demir elementi olmasaydı kan oksijen taşıyamaz, hücreler enerji üretemezdi. Bunlara bağlı olarak yaşam son bulurdu.
İkincisi: Kuran’daki diğer ayetlere bakıldığı zaman “enzelna” kelimesinin indirmek anlamında kullanıldığı görülecektir. Örneğin Hicr 9’da “Kesin olarak bilesiniz ki bu kitabı kuşkusuz biz indirdik ve onu mutlaka koruyan da yine biziz.” buyrulmaktadır. Yine Kadir Suresi 1. Ayette “Biz onu (Kur’an’ı) Kadir gecesinde indirdik” buyrulmaktadır. Görüldüğü üzere Kuran’ı indirdik ifadesi için kullanılan “enzelna” kelimesi Hadid 25’te demir için de kullanılmıştır. Buradan sonuçla hem insanlığın hizmetine sunma hem de indirme anlamlarını barındırması açısından enzelna kelimesinin kullanılması gayet hikmetlidir. Zira günümüz bilimi de demirin gökten geldiğini kabul etmektedir.
Bilimsel Olarak Demirin Oluşması
Bilimsel hesaplamalara göre:
Demir elementi (Fe) oluşmadan önce yıldızın çekirdeğinde sıcaklık yaklaşık 3 milyar Kelvin (≈ 3 × 10⁹ K) seviyesine ulaşır. Bu sıcaklık: ≈ 3.000.000.000 °C (3 milyar derece) civarındadır.
Bu değer, sıradan yıldızların değil, çok büyük kütleli yıldızların son evrelerinde görülür.
Karşılaştırma yapmak İçin
–Dünya’daki en sıcak lav: ≈ 1.200 °C
–Demirin eritilmesi: ≈ 1.500 °C
–Güneş çekirdeği: ≈ 15 milyon °C
–Demirin yıldız içinde oluşması: ≈ 3 milyar °C
Yani demirin oluşması için gereken sıcaklık, Güneş’in merkezinden bile yaklaşık 200 kat daha yüksektir.
Görüldüğü üzere demiri oluşturacak sıcaklık Güneş’te bile mevcut değildir.
Demirin Uzaya Dağılması
Demir burada kritik bir noktadır. Çünkü demirden daha ağır elementlerin oluşması için enerji üretmek yerine enerji harcamak gerekir. Bu nedenle yıldızın dengesi bozulur ve sonuçta dev bir patlama meydana gelir.
Bu patlamaya süpernova denir.
Bir yıldız süpernova ile patladığında, içinde oluşmuş olan demir ve diğer ağır elementler uzaya yayılır. Bu olay astronomide evrenin kimyasal zenginleşmesinin temel mekanizması kabul edilir.
Yani bilimsel modele göre demir, Dünya’da başlangıçtan itibaren bulunan bir element değildir; yıldız kökenlidir ve gezegene uzaydan taşınmıştır.
Sonuç Olarak: Demirin hem insanlığın hizmetine sunulması hem de indirilmiş olması ayetin ihtiva ettiği bir anlamdır. Günümüzde ancak tesbit edilebilen bir bilginin 14 asır öncesinden Kuran’ı Kerim’de bulunması apaçık bir mucizedir.
