Sual: Kıyamet akşam vakti mi kopacak, akşam vakti kopacaksa burda akşam başka yerde gündüz bu durum nasıl olacak?
Cevap: Kıyametin kesin saati ve kesin tarihi gizlidir bu bilgi sadece Allah katındadır. Kıyametin gizli olduğuyla ilgili ayetlerde şöyle buyrulmaktadır:
Herkes işlediğinin karşılığını görsün diye, zamanını gizli tuttuğum kıyamet mutlaka gelecektir. (1)
Sana kıyameti, ne zaman gelip çatacağını soruyorlar. De ki: Onun ilmi ancak Rabbimin katındadır. Onun vaktini O’ndan başkası açıklayamaz… (2)
Ayetlerden de anlaşılacağı üzere kıyamet gizli bırakılmıştır yalnız hadisi şerifte kısmi bilgi de olsa kıyametin kopacağı gün ve vakit belirtilmiştir fakat burada belirtilen vakitler zahiri mi yoksa işari mi orasını ancak Allah bilir zira alimlerin bazıları zahiri anlamına yormuş bazıları ise tevil ermiştir.
Kıyametin cuma günü ve akşam vakti kopacağı hususu hadislerde açıklanmıştır.
Kıyamet ancak Cuma günü kopacaktır. (3)
Güneş batınca, akşam vakti kıyamet kopacaktır. (4)
Ancak sorulan soru, hem dini kaynaklarda geçmesi hem dini kaynakların evrenselliği hem de astronomik gerçekler açısından güzel bir noktaya değiniyor. Bu soruya farklı perspektiflerden birkaç cevap verilebilir:
1) Vaktin Merkezi Olarak Mekke’nin Esas Alınması: İslam hukukunda ve bazı kelami yorumlarda, dünya çapını ilgilendiren manevi veya sembolik vakitler söz konusu olduğunda, hem Peygamber Efendimizin doğduğu yer hem de vahyin merkezi olan Mekke (Ümmü’l-Kurâ) esas alınır. Dolayısıyla bu tür rivayetlerde kastedilen akşam vaktinin, Mekke’deki ezan vakti olduğu ve bu anın tüm dünya için “o an” olduğu şeklinde bir yorum getirilebilir. Yani Mekke’de akşam vakti girdiğinde kıyamet başlıyabilir.
2) Güneşin Batıdan Doğması: Kıyametin en büyük alametlerinden biri güneşin batıdan doğmasıdır. Bu olay gerçekleştiğinde, dünyanın dönüş hızı veya ekseniyle ilgili radikal bir değişim yaşanacağı için bildiğimiz fiziksel zaman algısı geçerliliğini yitirecek, “yerel saat” ve “ezan vakti” kavramları şuankinden çok farklı olacaktır.
Güneşin batıdan doğması, dünyanın her yerinde aynı anda fark edilecek küresel bir olaydır. Bu durumda “akşam vakti” ifadesi, bir yerin yerel saati olmaktan ziyade, güneşin normal seyrinin bittiği ve dünya gününün sona erdiği arzın ve semanın ömrünü tamamladığı an olarak sembolik bir zaman dilimi olarak kabul edilebilir.
Bediüzzaman’a göre: Mağrib (akşam) zamanı ise, güz mevsiminin âhirinde pek çok mahlûkātın gurûbunu, hem insanın vefâtını, hem dünyanın kıyâmet ibtidâsındaki harâbiyetini ihtâr ile tecelliyât-ı Celâliyeyi ifhâm ve beşeri gaflet uykusundan uyandırır, îkāz eder. (5)
İmam-ı Gazali’ye göre, akşam vaktinin bir yerde olup başka bir yerde olmaması, dünyanın güneş etrafındaki muntazam hareketine ve arzın kürevi (yuvarlak) şekline bağlı bir “âdetullah” (tabiat kanunu) sonucudur. Ancak kıyamet, bu nizamın (düzenin) bizzat yaratıcı tarafından geri çekilmesidir. Gazali şöyle bir açılım sunar: “Kıyamet, mevcudatın alışılagelmiş nizamının infisahıdır (dağılmasıdır). Güneşin batıdan doğması veya Sur’a üflenmesiyle birlikte, güneşin ve dünyanın o güne kadarki devr-i daimî sona erer. Bu durumda ‘doğu’, ‘batı’, ‘öğle’ veya ‘akşam’ gibi zaman dilimleri, dayandıkları fiziksel temel (güneşin hareketi) ortadan kalktığı için anlamını yitirir. Tüm kâinat ‘An-ı Vâhid’ (tek bir an) içine hapsolur. Dolayısıyla bir bölgede güneşin batıyor olması, o anın küresel bir ‘son’ oluşuna engel teşkil etmez; zira o an, bildiğimiz zamanın durduğu andır.” (6)
Özetleyecek olursak Kıyametin akşam vakti kopmasından kasıt vahyin ilk geldiği yer olan Mekke kastedilmişse orada akşam vakti girince, ya da sembolik bir belirti olarak kâinatın ömrünü tamamlayacağı son ana işareten; kâinatın ömrünün akşamı olabilir.
Kaynaklar
1) Taha 15).
2) Araf 187)
3) Müslim: 854)
4) Buhari, Tefsir-u Sure 6/9; Tirmizi, Deavat, 98)
5) Sözler syf 26
6) İmam Gazali, İhyâu Ulûmiddîn, 4. Cilt, “Kitâbu Zikri’l-Mevt ve mâ Ba’dehu
Yorum gönder